Przysięga Kościuszki na rynku krakowskim 24 marca 1794
24 marca 1794 roku, w Krakowie na Rynku Głównym, około godziny 10 Tadeusz Kościuszko złożył przysięgę narodowi polskiemu, ogłaszając wybuch Insurekcji (powstania) i przejęcie funkcji Naczelnika Państwa. Wcześniej jeszcze wysłuchał mszy w kościele oo. kapucynów i wraz z gen. Józefem Wodzickim poświęcił swoją szablę.
Dzień ten był ogólnie pasmem bardzo podniosłych i symbolicznych momentów. Po swojej przysiędze z Rynku Głównego powtórzył ją jeszcze w Kościele Mariackim, a następnie udał się na Kazimierz, gdzie pod Starą Synagogą zwrócił się do ludności żydowskiej, aby wsparła powstanie przeciwko państwom rozbiorowym. Akt powstania odczytano także w Izbie Pańskiej krakowskiego ratusza. T. Kościuszko za siedzibę dla swojego sztabu obrał Kamienicę Szarą przy Rynku Głównym.
Insurekcja to termin oznaczający zbrojne powstanie, bunt lub rewoltę przeciwko władzy, zaborcy lub okupantowi. W polskiej historii słowo to kojarzone jest głównie z insurekcją kościuszkowską z 1794 roku, która była ostatnią próbą ratowania niepodległości Rzeczypospolitej.
Kluczowe informacje:
- Pochodzenie: Z łacińskiego insurrectio – powstanie, podniesienie się.
- Charakter: Zbrojny zryw ludności, często zorganizowany, mający na celu zmianę sytuacji politycznej.
- Synonimy: Powstanie, bunt, rewolta, powstanie narodowe.
Insurekcja Kościuszkowska (1794):
- Przywódca: Tadeusz Kościuszko, który ogłosił Akt Powstania 24 marca 1794 r. w Krakowie.
- Cel: Walka przeciwko Rosji i Prusom, wyzwolenie Polski spod okupacji, przywrócenie granic.
- Charakter: Powstanie miało charakter ogólnonarodowy, z aktywnym udziałem chłopów i mieszczan.
- Ważne wydarzenia: Bitwa pod Racławicami, insurekcja warszawska (kwiecień 1794) oraz wileńska.
