Polskie insygnia koronacyjne, zrabowane z Wawelu przez Prusaków w 1795 roku po III rozbiorze, zostały przetopione na rozkaz króla Prus Fryderyka Wilhelma III w 1811 roku. Rozkaz wydany został 17 marca 1809 roku. Zniszczono wówczas bezcenne skarby, w tym Koronę Chrobrego, berła i jabłka, a złoto oraz kamienie sprzedano w celu podratowania pruskiego budżetu.
Kluczowe fakty o przetopieniu polskich regaliów:
Rabunek (1794/1795): Po zajęciu Krakowa, pruscy żołnierze wywieźli skarbiec do Berlina, traktując go jako łup wojenny.
Decyzja o zniszczeniu: Fryderyk Wilhelm III Pruski, zbankrutowany po wojnach z Napoleonem, wydał zarządzenie o zniszczeniu polskich insygniów, by pozyskać złoto i kamienie szlachetne.
Data przetopienia: Najczęściej wskazuje się na rozkaz z 17 marca 1809 r., choć proces niszczenia przypada głównie na rok 1811.
Co zniszczono: Koronę Chrobrego (uważaną za insygnium koronacyjne od XIV wieku), korony królowych, korony węgierskie i szwedzkie, berła, jabłka królewskie oraz inne precjoza.
Co ocalało: Prusacy nie zdołali zniszczyć wszystkich pamiątek. Ocalał m.in. Szczerbiec (miecz koronacyjny), który po wielu perypetiach wrócił do Polski (obecnie na Wawelu) oraz włócznia św. Maurycego.
Insygnia saskie: Insygnia koronacyjne Augusta III i Marii Józefy przetrwały w Dreźnie, ponieważ Wettinowie nie zdeponowali ich na Wawelu.
Przetopienie insygniów było celowym działaniem mającym na celu wymazanie materialnych symboli polskiej państwowości i suwerenności. Obecnie w muzeach można podziwiać jedynie rekonstrukcje tych przedmiotów.
